Dünya

Zaman Çarkı

Zaman Çarkı, Robert Jordan’ın seriye ismini vermesinin yanı sıra bir kavram olarakta karşımıza çıkmaktadır. Pek bilinmeyen bir kavram elbette alimler, Ogierler, bazı asiller ve Aes Sedailer dışında bilip anlayıp kafa yoran pek insan yok seride.

Çark dilediği gibi dokur‘ lafını seride fazlaca duyduk bu öylesine bir laf değil derin bir felsefeyi özetliyor aslında.

Zaman Çarkı serisine ilham veren dünya Yaratıcı tarafından yaratılmıştır. Dünya ile birlikte dönüşü hiç durmayacak ya da yavaşlamayacak olan sonsuza dek dönecek zaman bir çark şeklinde yaratılmış ve Zaman Çarkı adını almıştır. Kaynağını Tek Güç’ten alan Zaman Çarkı dönerek yaşam ipliklerini ve olayları Desen’e dokur.

Ansiklopedi de Zaman Çarkı şöyle tanımlanıyor;

‘ Zaman, yedi çubuklu bir tekerlektir ve her çubuk bir Çağ’dır. Çark dönerken Çağlar gelir ve geçer, her biri unutularak efsaneye, sonra mite dönüşen anılar bırakır ve o Çağ yeniden geldiğinde artık çoktan unutulmuş olur. Bir Çağın Deseni, o Çağ’ın geldiği her seferde biraz değişik olur ve her seferinde büyük değişimlere açıktır, ama yine de her seferinde aynı Çağ’dır. ‘

Zaman Çarkı’nın nedenini ve işlevini biraz daha açalım; fimlerdeki gibi ölü bir dünya düşünün bu dünyada canlı yok rüzgar esmiyor sular kıpırdamıyor mevsimler yok. Sonra Zaman Çarkı dönmeye başlıyor ve rüzgar esmeye, dalgalar oluşmaya, gece gündüz – mevsim dönüşleri gibi olaylar gerçekleşmeye başlıyor. İnsanlar doğuyor, büyüyor, evleniyor, ölüyor ve sonra tekrar doğuyor. Tüm bunların arkasındaki enerji ya da güç Zaman Çarkı’dır, bu olayları düzenler ve Desen’e işler.

Hal böyleyse Zaman Çarkı baya Yaratıcı gibi birşeymiş diye düşünebilirsiniz fakat değil. Bir amaçlılığı yok ve bir iradeye sahip değil, durmamak dışında. Tek refleksi bu, dönüşünün engellenmemesi. Peki buna gücü yeten kim olabilir? Evet, Karanlık Varlık. İsteği ve hevesi belki Zaman Çarkı’nı durdurmak, belki dönüşlerini değiştirmek belki de Çark’ın kendisini yok etmek o buranın konusu değil fakat Zaman Çarkı’na karşı kesin olarak bir tehdit. Zaman Çarkı’nın refleksi demiştik, bu refleks Ejder’in ta kendisidir. Manzarayı çaktınız diye umuyorum.

Zaman Çarkı kaynağını Tek Güç’ten alıyor demiştik buraya dikkat buyurun, saidin değil saidar değil – Tek Güç. Çünkü Tek Güç kaynağını Yaratıcı’dan alır, Zaman Çarkı’nı döndüren güce bu aşamada Gerçek Kaynak denir ve ancak daha sonra saidin ve saidar olarak ikiye ayrılır. Seride sık sık geçen ‘en büyük efsaneler saidin ve saidar yönlendirenlerin birlikte çalışmasıyla yaratıldı’ iması ve ‘bir Aes Sedai tek başına saidar kullanarak bir kaşığı Tek Güç’le dolduramaz’ lafları da aslında bu konuya atıfta bulunmaktadır.

Zaman Çarkı yedi çubuklu bir tekerlek olarak tasvir ediliyor, önce görselleştirelim;

Zaman Çarkı dönüşü

Bu yedi çubuğun her biri bir çağı ifade ve temsil etmektedir. Aynı zamanda sonsuz döngüyü. Hatırlarsak;

‘ Zaman Çarkı döner, Çağlar gelir ve geçer, efsaneleşen anılar bırakır. Efsaneler solarak mit olur ve onları doğuran Çağ yeniden geldiğinde mitler bile unutulur. ‘

Bu şu demek, bizim seride okuduğumuz olaylar daha önce yaşandı, şimdi yaşanıyor ve tekrar yaşanacak, tekrar ve tekrar. Aynı şekilde değil, benzer şartlarda da değil ama örneğin Üçüncü Çağ için konuşacak olursak bu çağda Karanlık Varlık’ın Desen üzerindeki baskı ve tehdidine karşılık Ejder kesin olarak yeniden doğacak. Doğduktan sonrası olasılıklar, ihtimaller ve tercihler meselesi.

Olasılıklardan bahsetmişken, kader taşa yazılı değil Zaman Çarkı Desen’e tek bir gerçeklik dokumuyor, sonsuz olasılıklardan örülüyor Desen ve her farklı tercih önem derecesine göre farklı bir dünyada bir yanılsama oluşturuyor. Hatırlarsanız İlk Çağ’da üretildiği zannedilen Geçit Taşları bu olası dünyalara girmeye ve olası dünyalar arası seyahate izin vermektedir. Çark’ın Aynaları kitabını hatırladınız umarım.

Kavramlara geçersek,

Çağın Deseni: Zaman Çarkı, insan yaşamlarının ipliklerini bir Çağın, o Çağın gerçekliğini oluşturacak Deseni’ne dokur; Çağ Danteli olarak da bilinir

Kader Ağı: Bir Çağın Deseni’nde, ta’veren olan bir ya da daha fazla insanın çevresinde oluşan büyük bir değişim. Eski Dil’de Ta’maral’ailen olarak adlandırılmıştır.

Devamı;

  • Yaratıcı
  • Karanlık Varlık
  • Desen
  • Ta’veren
  • Çağlar

Leave a Comment